|
Çevre Kirliliği
ve Astım
Çevresel faktörler, alerjenler
ve çocukluk çağında geçirilen viral enfeksiyonların, astımı
tırmanışa geçirdiği bilinmektedir.
Astım bir halk sağlığı sorunudur. Astımda nefes yolları çevresel
değişikliklere karşı hassaslaşır, öksürük ve hırıltılı solunum
ortaya çıkar.
“Çevresel faktörler, alerjenler ve çocukluk çağında geçirilen viral
enfeksiyonlar, astımı tırmanışa geçirir. Astımda, nefes yollarında,
mikrobik olmayan iltihaba bağlı şişme yaşanır. Nefes yollarındaki
kaslarda daralma nedeniyle nefes yolları tıkandığından, solunum
zorlaşır. Astım atağını, çevre kirliliğinin yanında, gribal
enfeksiyon, alerjenler, sigara dumanı, hava kirliliği, kimyasal
maddeler, üzüntü, stres, bazı ağrı kesiciler, tansiyon düşürücü
ilaçlar da artırır.”
Astım yakınmaları saatten saate, günden güne farklılık gösterir,
yakınmalar kişiden kişiye de değişiklik göstererek yaşamı olumsuz
etkiler.
Astımın topluma zararını önlemek için, yakalanmayı kolaylaştırıcı
faktörleri azaltma yoluna gidilmesi gerekmektedir, çocuklarında
astım gelişmesini istemeyen ailelerin, evde yemek pişirirken yemek
dumanlarının solunulan havaya yoğun şekilde karışmasına izin
vermemeleri gerekmektedir, mutfakta mutlaka uygun bir aspiratör
bulunması ya da en azından pencerelerin açık tutulması gerekir.
Astım Nöbetinin Belirtileri Nelerdir?
Bronşlar daraldığı zaman solunum işini yapmak için daha büyük çaba
sarf edilir. Akciğerlere giren hava daralan bronşlardan dışarı
çıkarken zorlanır. Hasta bunu nefes darlığı veya göğüste sıkıntı
şeklinde ifade edebilir.
Bu sırada hasta ıslık sesine benzer (vızıltı) bir ses çıkarır.
Akciğere girmiş hava daralmış olan bronşlardan dışarı çıkarken,
hasta aşırı zorlanırsa, normalde soluma ( nefes alıp verme ) işi
için kullanılmayan boyun, göğüs, omuz ve karın kaslarını kullanır ve
daha sık solur.
Astım Nedir?
Astım akciğerlere kadar olan hava yollarını ( Bronşlar ) etkileyen
bir hastalıktır. Bu hava yolları soluduğumuz havayı burundan
itibaren akciğerlere kadar ulaştırır. Sağlıklı bir kişide bu soluma
olayı kolayca gerçekleşir. Astımlı bir kişide ise bazı dönemlerde
soluma zorluğu meydana gelir. Astım atağı sırasında bronşlar ( hava
yolları ) daralır ve havanın geçişi zorlaşır. Bu hava yolu
daralmasının bazı nedenleri vardır.
Bunlar:
• Bronşları çevreleyen kasların kasılması sonucu hava yollarının
daralması
• Bronşun içini saran zarın şişmesi
• Hava yollarında mukus ( sümük - balgam ) adı verilen yapışkan bir
salgının aşırı salınması ve bu salgının hava yollarını yer yer
tıkaması
Astımın Bulguları Nelerdir?
• Öksürük. Astımın sık bir bulgusudur. Özellikle gece öksürüğü olur.
Egzersiz, soğuk hava öksürüğü arttırabilir. Hava yollarındaki mukus
birikimi ve bronşları çevreleyen kasların kasılması nedeni ile olur.
• Vızıltı. Astım nöbetinin sık karşılaşılan bir bulgusudur.
Akciğerdeki hava daralmış bronşlardan dışarı çıkarken zorlandığı
zaman nefes verirken duyulur.
• Sık Soluma. Astım nöbeti sırasında daralmış ve içi mukus ile
dolmuş bronşlarda soluk alıp verme işi zorlaştığından hasta daha sık
nefes alıp verebilir. Bunu saptamak için çocuğunuzun 60 saniye
içinde kaç kez nefes alıp verdiğini sayın; bulduğunuz sayıyı
normalde iyiyken olan dakikadaki solunum sayısı ile karşılaştırın.
• Göğüs Duvarı Derisinde Çekilmeler. Daha ağır astım nöbetlerinde
görülen bir bulgudur. Göğüs duvarında kaburgalar arasındaki deri ve
boynun önündeki deride içe çekilmeler olabilir. Bu bulgu
saptandığında hemen hastaneye başvurunuz.
Astıma neden olan durumlar ( uyaranlar ) nelerdir ?
Astımın sebebi tam olarak bilinmese de bu hastalıkta hava yollarının
bazı uyaranlara aşırı duyarlı olduğu bilinmektedir. Bu uyaranlar
hava yollarını uyararak astım atağı oluşumuna neden olurlar. Bu
uyaranları şöyle sıralayabiliriz:
1. Allerjenler ( allerjiye neden olan maddeler )
Normal kişilere hiçbir zararı olamayan allerjenlere, allerjik astımı
olan bir kişi maruz kalınca bir allerjik reaksiyon olur. Bu
reaksiyon sırasında tahriş edici bazı kimyasal maddeler yapılır ve
hava yollarındaki dokuların içene salınır. Kişi hem allerjik hem de
astımlı ise astım atağı geçirir.
Bu allerjenlerin bazıları şunlardır:
• Ev tozu, ev tozu akarları ( böcekler )
• Çiçek tozları ( polenler )
• Küf
• Hayvan tüyü
2. Enfeksiyonlar
Solunum yolu enfeksiyonları ( grip, nezle ) astımlı kişide hava
yollarını uyararak astım atağına neden olabilir. Bu enfeksiyonlar
okul ve / veya kreşe giden çocuklarda sıktır.
3. Hava değişimi
Mevsim değişimi, hava ısısının değişmesi ( özellikle soğuk hava ) ve
nem oranının artması, astımlı bir kişide hava yollarını uyararak
astım atağına neden olabilir
4. Egzersiz
Astımlı bir kişide egzersiz hava yollarını uyararak astım atağına
neden olabilir. Koşma gibi, daha fazla enerji tüketimine neden
olan yoğun egzersiz türleri, birkaç dakika içinde bir astım atağına
neden olabilir. Ancak bu nedenle astımlı çocuklarda egzersizin
engellenmesi söz konusu değildir. Egzersiz öncesi uygun ilaç alımı
ile astım atağı önlenebilir. İyi tedavi edilen astımlı bir çocukta
egzersiz sonrası belirtiler olmamalıdır. Oluyorsa tedavi planının
düzenlenmesi için bu durumu doktorunuza bildiriniz.
5. Irritanlar ( tahriş ediciler )
Bazı maddeler duyarlı olan bronşları tahriş edebilir. Bu maddeler
şöyle sıralanabilir: Sigara dumanı, hava kirliliği, saç spreyleri,
parfümler, temizlik maddeleri ve keskin kokular. Astımlı bir kişinin
yaşadığı evin içinde hiç kimsenin sigara içmesine izin
verilmemelidir.
Astımda olabilecek komplikasyonlar nelerdir ?
• Astım genellikle akciğerlerde kalıcı hasar yapmayan bir
hastalıktır. Hastalık çok uzun yıllardan beri var olsa da uygun
tedavi ile akciğer fonksiyonları normale yakın olarak korunabilir.
• Astımda sorun bronşlarda olmasına rağmen bir çok astımlıda üst
solunum yolları (burun, boğaz, sinüsler) ve kulaklar ile ilgili
problemler eşlik edebilir. Astımlı çocuklarda sıklıkla kronik burun
tıkanıklığı olur ve buna bağlı olarak kulak enfeksiyonları ve
sinüzit meydana gelir. Buruna yönelik uygun tedavi ile (burun
temizliği ve doktorun önerisi ile diğer bazı ilaçlar) bu durumların
olması önlenebilir.
• Astım bazı psikolojik problemlere neden olabilir. Ağır astımı olan
çocuklarda okul devamsızlığı, spor etkinliklerine katılamama ve
astım atağı sırasında acil olarak hastaneye başvurular bu duruma
neden olabilir. Uygun tedavi alan bir çocukta astım kontrol altına
alınarak bu problemlerin olması önlenebilir.
Alerjiyi önlemenin yolları
ÇOCUĞUN YANINDA SİGARA İÇİLMEYECEK
Evlerinde sigara içilen çocukların astım olma riskinin önemli ölçüde
artığı bildiriliyor. Sigaranın alerji riskini artırdığı
araştırmalarla kanıtlanmasına rağmen, ebeveynlerin çoğu sigara
içmekten vazgeçmemektedirler.
EN AZ 4 AY EMZİRİLECEK
Annelerin bebeklerine en az 4 ay sadece anne sütü vermeleri bebeğin
ileride astım olma riskini azaltmakta bu nedenle ailede alerjisi
olan kişiler varsa, 6 ay ek gıda vermeden emzirme önerilmektedir..
İngiltere’de yapılan bir araştırmada, 4 aydan daha az emzirilen
çocuklar ile 4-6 ay emzirilen çocuklar karşılaştırıldığında, ilk
gruptan astım olanların sayısının daha yüksek olduğu ve bu hastalığa
daha erken yakalandıkları tespit edilmişti. Yumurta ve fıstığın,
alerji olma riski yüksek olan çocuklara 3 yaşından itibaren
verilmesi önerilmektedir.Nörodermatit, egzama ve atopik dermatit
gibi hastalıklar görülen bebeklerin annelerinin eğer emziriyorlarsa
yumurta, fıstık ve balık yememeleri, emzirmiyorlarsa da süt proteini
hidrolize edilmiş hipoallerjen (HA) mamalar kullanmaları gerektiği
vurgulanmaktadır
Evcil Hayvan Riskli Değil
Çocuğun, erken yaşlarda evcil hayvanla teması halinde alerji
riskinin artmadığını belirtilmekte olup İsveç’te e yapılan bir
araştırmaya göre, erken yaşlarda hayvanlarla içli dışlı olan
çocukların alerjik sinüzit ve astıma yakalanma oranı daha düşük.
Akarlara Karşı Yastık ve Yorgan Yıkanacak
Ev tozunda bulunan “akar” adı verilen 0.1-0.5 mm çapındaki küçük
hayvancıklar da alerjiye neden olabilir, bu akarların çoğalma
yerleri özellikle yatak ve yorganlardır. Akarlara karşı alerjisi
olan kişilerin, yatak ve yorganlarını sık sık 55 derecede yıkamaları
gerekmekte, akarların yüzeye çıkmasını engelleyen özel yatak
koruyucularının da etkili olduğu bildirilmektedir.
Astım ve alerjik hastalıklar neden baharda daha sık
görülmektedir?
Hem bahar mevsimi hem mevsim değişiklikleri birçok hastalığın daha
çok görüldüğü dönemlerdir.
Mide hastalıkları oluşumu, kalp hastalıkları oluşumu, pek çok
hastalık mevsim değişikliği olan dönemlerde daha çok ortaya çıkıyor.
Bunlardan bir tanesi de astım ve alerjik hastalıklar. Burda pek çok
faktörün rolü olması muhtemel. Bir tanesi havayla ilgili olan
değişiklikler. Yani havaların ısınması. Atmosfer basıncındaki
değişiklikler. Soluduğumuz havadaki nem miktarındaki farklılıklar ve
yine bu mevsimde soluduğumuz havaya karışan bitkilere ait polenlerin
burda önemli rolü var. Bunun yanında bir de vücudumuzda birtakım
değişiklikler oluyor veya olamıyor belkide. Çünkü vücudumuzda pek
çok hormonlar var. Bunların salgılanmasında gecenin, gündüzün ve
mevsimlerin çok önemli rolü var. Keza bağışıklık sistemimiz doğrudan
doğruya dış etkenlerden etkileniyor. İşte bahar mevsiminde, astımın,
alerjik hastalıklarının çok sık görülmesinde, hastaların
şikayetlerinin artmasında hem bu atmosferdeki mevsimlerdeki
değişiklikler hem de vücudumuzun buna uyum sağlayamamasının rolü
olduğu düşünülüyor.
 |
Uyarı
!!!